به گزارش روابط عمومی دانشگاه سمنان، دکتر مسعود نصیری زرندی، رئیس دانشگاه سمنان، با بیان اینکه کنفرانس بین‌المللی ذخیره‌سازی زیرزمینی انرژی و بازیابی آن در دانشگاه سمنان از امروز جمعه ۲۴ مهر به مدت ۲ روز در دانشگاه سمنان برگزار می شود گفت: امروزه، گذار سریع به سوی سیستم‌های انرژی کم‌کربن و راهبردهای کشورهای مختلف در این حوزه، نیاز مبرم به راهکارهای ذخیره‌سازی انرژی در مقیاس بزرگ و بلندمدت را برجسته و پرداختن به آن را ضروری ساخته است.

دکتر مسعود نصیری زرندی، دبیر کل کنفرانس در مراسم افتتاحیه کنفرانس گفت: سیستم انرژی جهانی در حال تحول عمیقی است. افزایش تقاضای انرژی، نگرانی‌ها در مورد امنیت انرژی، رشد انرژی‌های تجدیدپذیر و نیاز به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، چالش‌های جدیدی را برای تولید، ذخیره‌سازی و بهره‌برداری از انرژی ایجاد می‌کند. انرژی خورشیدی و بادی اجزای اساسی گذار انرژی هستند. با این حال، در دسترس بودن آنها با شرایط آب و هوایی و زمان تغییر می‌کند. بنابراین، ذخیره کارآمد انرژی و بازیابی آن در صورت نیاز، اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند. آینده انرژی نه تنها به نحوه تولید آن، بلکه به میزان مؤثر ذخیره، بازیابی و استفاده از آن در زمان و مکان مورد نیاز نیز بستگی دارد. ذخیره‌سازی و بازیابی انرژی زیرزمینی می‌تواند سهم مهمی در امنیت انرژی و توسعه سیستم‌های انرژی انعطاف‌پذیرتر و پایدارتر داشته باشد. با این حال، دستیابی به این هدف نیازمند دقت علمی، نوآوری فناوری، همکاری بین‌المللی و تصمیم‌گیری مسئولانه است. ذخیره‌سازی انرژی زیرزمینی فرصت‌های امیدوارکننده‌ای را برای رسیدگی به این چالش ارائه می‌دهد. سازندهای زمین‌شناسی می‌توانند به طور بالقوه ظرفیت‌های ذخیره‌سازی بزرگی را فراهم کنند و بسته به ویژگی‌ها و کاربرد مورد نظر، از ذخیره‌سازی انرژی طولانی‌مدت و فصلی پشتیبانی کنند.

دکتر نصیری همچنین افزود: مخازن نفت و گاز تخلیه‌شده، سازندهای عمیق نمکی و غارهای نمکی مناسب ممکن است فرصت‌هایی را برای ذخیره‌سازی گاز طبیعی، هیدروژن و سایر حامل‌های انرژی فراهم کنند. ذخیره‌سازی انرژی حرارتی زیرزمینی و ذخیره‌سازی انرژی هوای فشرده نیز حوزه‌های مهمی برای تحقیقات علمی و توسعه فناوری هستند. با این حال، ذخیره‌سازی موفق زیرزمینی به چیزی بسیار فراتر از شناسایی یک سازند زمین‌شناسی مناسب نیاز دارد. ما باید برهمکنش‌های سیال-سنگ، جریان چند فازی، رفتار مخزن، یکپارچگی ژئومکانیکی، خطرات نشت، اثرات زیست‌محیطی و امکان‌سنجی اقتصادی هر پروژه را درک کنیم. این چالش‌ها نیازمند همکاری نزدیک بین دانشمندان علوم زمین، مهندسان، محققان محیط زیست، دانشمندان داده، اقتصاددانان و سیاست‌گذاران است. ایران دارای منابع نفت و گاز طبیعی قابل توجه، تجربه قابل توجه در مهندسی زیرسطحی و سازندهای زمین‌شناسی است که ممکن است فرصت‌هایی برای ذخیره‌سازی زیرزمینی ارائه دهند. سازندهای نمکی و مخازن هیدروکربنی تخلیه‌شده مناسب، شایسته ارزیابی دقیق علمی و فنی برای کاربردهای بالقوه ذخیره‌سازی هستند. با این وجود، تحقق این پتانسیل نیازمند داده‌های زمین‌شناسی قابل اعتماد، مدل‌سازی پیشرفته، تحقیقات تجربی، سیستم‌های نظارتی مناسب و ارزیابی‌های دقیق ایمنی و زیست‌محیطی است.

دانشیار مهندسی شیمی دانشگاه سمنان همچین گفت: دانشگاه‌ها نقش اساسی در این فرآیند دارند. آن‌ها باید درک علمی را ارتقا دهند، متخصصان ماهر را آموزش دهند، از نوآوری حمایت کنند و همکاری بین دانشگاه، صنعت و دولت را تقویت کنند. دانشگاه سمنان، به عنوان یک نهاد دانشگاهی بزرگ، مفتخر است که از گفتگو و همکاری علمی در این زمینه مهم حمایت کند. هدف اصلی این کنفرانس، فراهم کردن بستری برای تبادل دانش علمی، بحث در مورد فناوری‌های نوظهور، شناسایی اولویت‌های تحقیقاتی و ایجاد همکاری‌های جدید است. در ادامه، دکتر عبدی، به‌عنوان دبیر علمی این کنفرانس در مراسم افتتاحیه این کنفرانس گفت: شعار کنفرانس بدین شرح است: (مدیریت عدم قطعیت، فراهم‌سازی امکان ذخیره‌سازی زیرزمینی انرژی و پیشبرد اهداف کربن‌خنثی) .

عبدی با اشاره به این شعار همچین افزود: موضوع ذخیره‌سازی زیرزمینی انرژی و بازیابی آن، در بستر امنیت انرژی جهانی، گذار به سوی سیستم‌های انرژی کم‌کربن، و نیاز روزافزون به زیرساخت‌های انرژیِ قابل‌اطمینان و منعطف، اهمیتی فزاینده یافته است. گردهم آمدن پژوهشگران، مهندسان، خبرگان صنعت و سیاست‌گذاران، فرصتی ارزشمند برای تبادل دانش، بحث پیرامون چالش‌های نوظهور و بررسی راهکارهای نوآورانه در این حوزه حیاتی فراهم می‌آورد. مفتخریم میزبان گروهی از سخنرانان کلیدی برجسته باشیم که تخصص و دستاوردهای پژوهشی‌شان، بینش‌های ارزشمندی را درباره آخرین تحولات، چالش‌های علمی و چشم‌اندازهای آتیِ ذخیره‌سازی زیرزمینی انرژی و بازیابی آن ارائه خواهد داد. سخنرانی‌های آنان به جنبه‌های کلیدی این حوزه می‌پردازد و بستری برای گفتگو میان شرکت‌کنندگانی با پیشینه‌های علمی و حرفه‌ای گوناگون فراهم می‌کند. این سخنرانان عبارتند از: دکتر عظیم کلانتری‌اصل (رئیس پژوهشگاه صنعت نفت) – موضوع: سبد انرژی، تجربیات صنعت نفت و برنامه‌ریزی سناریوهای آینده ، دکتر شاهین کرد (معاون پژوهش و فناوری دانشگاه صنعت نفت) – موضوع: عصر جدید مهندسی نفت؛ ازدیاد برداشت (EOR/IOR) و جذب دی‌اکسید کربن (CO₂، دکتر عباس روحی (رئیس انجمن ژئومکانیک نفت ایران) – موضوع: اهمیت مکانیک سنگ و پایداری چاه در کاهش هزینه‌های حفاری و دکتر محمد عنایت‌زاده (معاون پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت) – موضوع: رفع ناترازی انرژی در ایران: بهره‌گیری از ظرفیت‌های ذخیره‌سازی زیرزمینی از طریق تحقیق و توسعه هدفمند و هم‌افزایی دانشگاه و صنعت. 

علاوه بر سخنرانی‌های کلیدی، برنامه این کنفرانس شامل کارگاه‌های تخصصی است که با هدف تسهیل بحث‌های فنی متمرکز، اشتراک‌گذاری دانش و تعامل میان خبرگان و شرکت‌کنندگان طراحی شده‌اند. این کارگاه‌ها به ما امکان می‌دهند تا موضوعات منتخب را با عمق بیشتری بررسی کرده و درباره رویکردهای عملی برای مواجهه با چالش‌های علمی و مهندسیِ کنونی گفتگو کنیم. سخنرانان این نشست‌ها عبارتند از: دکتر علی کدخدایی (استاد زمین‌شناسی نفت/پتروفیزیک، دانشگاه تبریز) – موضوع: ارزیابی یکپارچه زمین‌شناسی و اقتصادی و اولویت‌بندی ساختارهای نمکی برای ذخیره‌سازی زیرزمینی گاز طبیعی در شمال غرب ایران، دکتر مهدی پروینی (دانشیار مهندسی شیمی، دانشگاه تبریز) – موضوع: ارزیابی ایمنی فرآیند ذخیره‌سازی زیرزمینی گاز طبیعی، در خصوص زمان‌بندی، کنفرانس طبق برنامه‌ای که در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفته است، پیش خواهد رفت.

دکتر علی حقیقی اصل، رئیس دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه سمنان در آیین افتتاحیه کنفرانس گفت: دانشگاه سمنان، مفتخر است که میزبان مهمانانی از سراسر جهان باشد؛ دانشگاهی که بر اساس آمار، بیشترین نسبت سرانه دانشجو به جمعیت را در کشور دارد و این خود گویای جایگاه ویژه علم و دانش در این سرزمین است. این کنفرانس با مشارکت دانشگاه ها و نهادهایی همچون دانشگاه سمنان، انجمن مهندسی شیمی ایران، دانشگاه صنعتی شریف از ایران و دانشگاه شاندونگ چین بهمراه اساتید آکادمی علم چین برگزار می گردد و دانشکده مهندسی شیمی، نفت و گاز دانشگاه سمنان، به عنوان یکی از مراکز علمی کشور، با تکیه بر توانمندی‌های ارزشمند اعضای هیئت علمی خود، همواره در مرزهای دانش حرکت کرده است. این دانشکده که فعالیت خود را از سال ۱۳۷۹ در مقطع کارشناسی مهندسی شیمی آغاز کرد، امروز میزبان دانشجویانی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است و توانسته است با بهره‌گیری از آزمایشگاه‌های پیشرفته و پژوهش‌های بنیادین، سهمی بسزائی در توسعه صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کشور ایفا کند. از گروه‌های تخصصی ترموسینتیک و کاتالیست، طراحی فرآیند، جداسازی و اکتشاف نفت، تا پژوهش‌های نوین در زمینه های هیدرات گازی، نانوفناوری، مدل‌سازی ، فرآیندهای غشائی، تصفیه آب و پساب، ذخیره‌سازی زیرزمینی هیدروژن و ازدیاد برداشت نفت، همه و همه در خدمت توسعه پایدار و حل چالش‌های صنعت انرژی قرار گرفته‌اند.

استاد برجسته دانشگاه سمنان همچنین اشاره کرد: جهان امروز با چالش‌های پیچیده و بی‌سابقه‌ای در حوزه انرژی روبروست. نیاز به منابع پایدار، کاهش انتشار کربن و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری‌های نوین، ما را بر آن داشته تا به سراغ راهکارهای زیرزمینی ذخیره‌سازی انرژی برویم. اما آنچه اهمیت این موضوع را دوچندان می‌کند، شرایط کنونی جهان و دشواری‌های پیشرو در انتقال گاز است. خطوط لوله انتقال گاز و نفت که روزگاری شریان‌های حیاتی انرژی بودند، امروز با تهدیدهای ژئوپلیتیکی، تحریم‌های بین‌المللی، حوادث طبیعی و نوسانات شدید بازار مواجه‌اند. انتقال گاز از میادین دورافتاده به بازارهای مصرف، به یک معادله پیچیده و پرهزینه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، ذخیره‌سازی زیرزمینی انرژی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی است. ذخیره‌سازی گاز طبیعی در مخازن زیرزمینی، ما را قادر می‌سازد تا در زمان‌های اوج مصرف یا قطع مسیرهای انتقال، امنیت انرژی را تضمین کنیم. ذخیره‌سازی هیدروژن به عنوان سوخت پاک آینده، می‌تواند وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد. و جداسازی و ذخیره‌سازی دی‌اکسید کربن، هم به کاهش آلودگی کمک می‌کند و هم به افزایش بازیابی از مخازن نفتی یاری می‌رساند. این همان مسیری است که امروز جهان بر آن تمرکز کرده و ما نیز باید با تکیه بر دانش و توان داخلی، در آن پیشگام باشیم. دکتر حقیقی در پایان اشاره کرد: اگر بخواهم در اهمیت این کنفرانس سخنی بگویم فقط همین بس کهمحورهای این کنفرانس، آیینه‌ای از نیازهای امروز و فردای صنعت انرژی است:به عنوان رئیس دانشکده مهندسی شیمی نفت و گاز، افتخار دارم اعلام کنم که این رویداد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی اساتید و پژوهشگران، و با تکیه بر آزمایشگاه‌های تخصصی و تجهیزات پیشرفته، آماده است تا با همکاری جامعه جهانی، گام‌های مؤثری در این مسیر بردارد. توانمندی‌های این دانشکده از رشته های مختلف تا آزمایشگاه‌های تخصصی، پشتوانه‌ای محکم، برای برگزاری این رویداد علمی است. ما بر این باوریم که هم‌افزایی دانش و تجربه، می‌تواند چالش‌های بزرگ انرژی را به فرصت‌های بی‌بدیل تبدیل کند.

لازم به ذکر است این کنفرانس با حضور جمعی از متخصصان حوزه مهندسی نفت و شیمی به صورت حضوری و مشارکت تعداد زیادی از متخصصان این حوزه به صورت مجازی، اولین کنفرانس بین المللی ذخیره سازی زیرزمینی انرژی و بازیابی آن در دانشگاه سمنان از ساعت هشت صبح روز جمعه، 24 مهرماه 1405 آغاز به کار کرد. در این رویداد دو روزه، ضمن ارائه سخنرانی های متعدد توسط مختصصان، پوسترهای پذیرفته شده در کنفرانس نیز نمایش داده شده و مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت. همچنین مجموعه ای از کارگاه های تخصصی در این دو روز برپا خواهد شد.