با تمهيدات انجام شده بالاخره اولين و بزرگترين آزمايش جهاني جهت پي بردن به راز چگونگي شكل گيري جهان كائنات ، بيستم شهريور ماه امسال توسط مركز تحقيقات فيزيك هسته اي جهان انجام شد .
سرن بزرگترين مجموعه آزمايشگاهي دنيا در زمينه فيزيك ذرات بنيادي و فيزيك هسته اي است.اين مجموعه عظيم و منحصر بفرد در حاشيه شهر ژنو سوئيس در شهر ميرين و در مرز مشترك فرانسه و سوئيس واقع شده است. سرن در 29 سپتامبر سال 1954 ميلادي توسط سازمان اروپائي تحقيقات هسته اي شكل گرفت و در طي اين مدت يعني نزديك به 54 سال توانسته نقش بسيار موثري در رشد و توسعه علم فيزيك داشته باشد.تحقيقات، آزمايشها و پژوهشهاي انجام شده در اين مركز و كسب جوايز متعدد توسط دانشمندان و پژوهشگران فعال اين مركز معتبر علمي دنيا (از جمله6 جايزه نوبل) خود نشان از اهميت سرن در عرصه تبادلات علمي دنيا دارد.
در اين مركز تحقيقات فيزيك هسته اي و ذرات بنيادي كه مهمترين هدف آن " كشف رازهاى مبداء جهان" تعريف شده است هم اينك بيش از 3000 فيزيكدان و مهندس بعنوان كاركنان مقيم در زمينه هاي مختلف نظري و آزمايشگاهي مشغول بكار هستند. همچنين بيش از 6500 دانشمند از 500دانشگاه و از 80كشور دنيا بصورت بازديدهاي كوتاه مدت به سرن مي آيند كه خود نشان از همكاريهاي بزرگ و بي نظير دانشمندان و پژوهشگران در عرصه علمي جهان دارد.
با دكتر علي خرميان، كه بعنوان تنها دانشمند ايراني شركت كننده در اين آزمايش ، از اين سفر علمي بازگشته پيرامون محتوي اين سفر علمي به گفتگوي مختصري نشستيم .
دكتر علي خرميان با درجه دكتري فيزيك هسته اي ، در كارنامه علمي خود تاكنون 22 مقاله ISI و حدودا 50 مقاله علمي پژوهشي ارائه شده در كنفرانسهاي معتبر داخلي و خارجي ، همچنين تاليف و ترجمه كتب و انجام طرحهاي پژوهشي متعددي دارد . او هم اكنون دانشيار گروه فيزيك دانشكده علوم پايه دانشگاه سمنان و محقق پژوهشگاه دانشهاي بنيادي كشور است .
دكتر خرميان در اين باره مي گويد : اين سازمان با مشاركت و سرمايه گذاري چندين دانشگاه و موسسه معتبر علمي جهان پس از سالها كار و تلاش موفق به ساخت تجهيزات لازمه براي ساخت شتاب دهنده و انجام اين آزمايش تاريخي شد .وي گفت : محل اين آزمايش در مرز سوئيس و فرانسه در تونلي به طول 27 كيلومتر و در عمق 100 متري زمين بود .
وي كه عضو پژوهشگاه مركز دانشهاي بنيادي كشور است و بهمراه 4 تن از دانشجويان دوره دكتري فيزيك از دانشگاههاي صنعتي شريف و صنعتي اصفهان در اين آزمايش در جمع دانشمندان جهان حاضر شده بود در اين باره افزود : دانشمندان معتقدند با انجام سلسله آزمايشاتي از اين دست مي توان به راز شكل گيري كائنات پس از واقعه مهبانگ اوليه كه منجر به ايجاد و پيدايش جهان كائنات شد پي برد.وي گفت : هزينه ساخت و فراهم نمودن تجهيزات لازمه براي انجام اين آزمايش بالغ بر 9 ميليارد دلار بود كه همانگونه كه گفته شد توسط دهها دانشگاه و موسسه معتبر علمي جهان تامين شده بود .
وي در خصوص چگونگي و نحوه انجام اين آزمايش گفت : بطور خلاصه و ساده بايد گفت : در تونل مذكور و در عمق 100 متري زمين توسط شتابدهنده موسوم به " هادرون " اشعه هاي پروتون در مراحلي كمتر از يك ساعت شليك مي شوند و در پايان ، دو شعاع پروتوني در يك زمان و در جهات گوناگون و براي بازسازي لحظه پس از انفجار بزرگ كيهاني كه دانشمندان معتقدند باعث شكل گيري جهان كائنات شده است به هم شليك مي شوند .دكتر خرميان اضافه كرد : اين آزمايش كه بعنوان بزرگترين آزمايش فيزيكي تاريخ بشر نام گرفت با حضور هزاران تن از دانشمندان جهان انجام شد .وي در خصوص نقش ايران در انجام اين آزمايش جهاني گفت : طراحي و ساخت قطعات مهم دتكتورهاي قوي براي تحقق هر يك از آزمايشات چهارگانه اين شتابدهنده شامل : Atlas، Alice، CMS، LHcb بر عهده چندين دانشگاه معتبر جهان و موسسات علمي مطرح در سطح جهان بود كه كشور ما نيز در ساخت قسمت هايي ازتجهيزات مربوط به آزمايش CMS مشاركت داشت دكتر خرميان گفت : بيش از ده هزار پژوهشگر و دانشمند قرار است در سالهاي آينده با اين شتابدهنده آزمايشات خود را انجام دهند .
دانشيار گروه فيزيك دانشگاه سمنان افزود : سالهاست كه دانشمندان از شتابدهنده هاي كوچك براي مطالعه اتم استفاده مي كنند و كمتر از صد سال پيش دانشمندان بر اين باور بودند كه پروتونها و نوترونها ، ريزترين اجزاي تشكيل دهنده يك اتم هستند اما ، از آن زمان تاكنون آزمايشهاي علمي نشان داده اند كه خود اين ذرات نيز از ذرات كوچكتري مانند" كوارك" و" گلوئون" تشكيل شده اند وي در خصوص علت و چرايي انجام اين آزمايش جهاني توضيح داد: حدودا ما از صد سال پيش با تئوري نسبيت و مكانيك كوانتوم كار مي كنيم ، اما از بيست سال پيش تا كنون هيچ تحركي در تئوريهاي فيزيكي نداشته ايم . بنابراين در دهه هاي گذشته دانشمندان همواره با پرسشهاي بنيادي و جديدي همچون پرسشها يي از اين دست روبرو بوده اند :
- ضد ماده در كجاست ؟
- ماده تاريك و انرژي تاريك چيست؟
- گيتي و هستي از چه چيزي تركيب شده است ؟
- در مهبانگ و انفجار بزرگ كه منجر به پيدايش جهان هستي شد، چه حادثه اي اتفاق افتاد ؟
- آيا ذره " هيگز " واقعا وجود دارد ؟
- آيا فيزيك به تئوريهاي جديدي همچون " تئوري ابر تقارن " نياز دارد ؟
عضو پژوهشگاه دانشهاي بنيادي كشور گفت: دانشمندان اميدوارند با كمك اين شتابدهنده غول پيكر ، اطلاعات تازه اي پيرامون اجزاي تشكيل دهنده ماده و نيروهايي كه آنها را به هم متصل ميكنند بدست آورند .چرا كه جهان ميلياردها سال است كه اين فعل و انفعالات را انجام ميدهد و حالا قرار است اين عمل بصورت مصنوعي براي پي بردن به راز خلقت وچگونگي بوجود آمدن جهان كائنات با كمك شتابدهنده " هادرون " انجام گيرد .
وي همچنين با اشاره به اهميت و تاثير تحقيقات در پيشرفت علمي كشور گفت : خوشبختانه در چند سال اخير ، هم اعتبارات پژوهشي كشور رشد داشته و هم اهميت دادن به بخش تحقيقات و پژوهش در كشور ، اما باز هم نسبت به بسياري از كشورها واقعا عقب هستيم . مثلا در همين سفر تحقيقاتي از ايران فقط بنده به همراه 4 تن از دانشجويان دوره دكتري فيزيك دانشگاههاي صنعتي شريف و صنعتي اصفهان تنها محققين بخش فيزيك نظري مركز CERN بوديم ، در حالي كه تعداد محققين كشوري مثل تركيه در مركز CERN صد نفر بود .
وي در پايان ضمن تقدير و تشكر از دفتر رياست جمهوري ، مدير كل دفتر همكاريهاي علمي و بين الملل وزارت علوم همچنين رئيس دانشگاه سمنان و معاون پژوهشي دانشگاه سمنان جهت مساعدتهاي بي دريغ در انجام اين سفر علمي ، اظهار اميدواري كرد كه نتايج و رهاورد اين سفر تحقيقاتي در انجام كارهاي پژوهشي و تربيت دانشجويان مقاطع مختلف خصوصا دانشجويان مقاطع دكتراي فيزيك هسته اي و دكتراي فيزيك ذرات موثر و مفيد باشد .
| 
